Nghị quyết được ban hành trên cơ sở tổng kết thực tiễn quá trình xây dựng và phát triển Thủ đô trong nhiều năm qua. Thực tiễn cho thấy, Hà Nội đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ, giáo dục - đào tạo, quốc phòng - an ninh và đối ngoại.
Diện mạo đô thị ngày càng khang trang, hiện đại; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao; vị thế và uy tín của Thủ đô trong khu vực và trên thế giới ngày càng được củng cố.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, sự phát triển của Hà Nội vẫn còn một số hạn chế, thách thức như áp lực đô thị hóa nhanh, hạ tầng chưa đồng bộ, chất lượng tăng trưởng chưa tương xứng với tiềm năng, nguồn lực và vị thế của Thủ đô. Trước yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới, việc ban hành một nghị quyết mới mang tính định hướng chiến lược lâu dài đối với Thủ đô là yêu cầu cấp thiết.
Quan điểm phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới
Một trong những nội dung cốt lõi của Nghị quyết là xác định rõ các quan điểm phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới. Theo đó, Hà Nội được xác định là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; nơi hội tụ và lan tỏa tinh hoa văn hóa, trí tuệ và nguồn lực của đất nước; đồng thời là trung tâm kết nối và động lực phát triển của vùng cũng như của cả nước.
Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng và phát triển Thủ đô phải đặt con người vào vị trí trung tâm, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển. Hà Nội cần phát triển theo định hướng "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", trong đó văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm của sự phát triển.
Bên cạnh đó, Nghị quyết yêu cầu phát triển Thủ đô nhanh và bền vững trên nền tảng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời bảo đảm vững chắc quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội.
Mục tiêu
Đến năm 2035: Thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hoá, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; có năng lực cạnh tranh cao, chính trị-xã hội ổn định, thành phố thanh bình, người dân hạnh phúc, trở thành điểm đến an toàn, thân thiện và hấp dẫn. Hình thành một số trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế chất lượng cao thuộc nhóm dẫn đầu trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương; trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại và đổi mới sáng tạo quan trọng cấp quốc gia, khu vực và quốc tế; trung tâm nghiên cứu, phát triển; giữ vai trò hạt nhân trong các chuỗi liên kết phát triển vùng Thủ đô, vùng đồng bằng Sông Hồng, vùng Trung du và miền núi phía Bắc, cả nước, khu vực và toàn cầu.
Đến năm 2045: Hà Nội trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ; hạ tầng, quản trị đô thị hiện đại; người dân có chất lượng sống cao; xã hội văn minh, an toàn, đáng sống, hạnh phúc.
Hướng tới 100 năm giải phóng Thủ đô (năm 2054) và đến năm 2065: Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.
Chỉ tiêu
Giai đoạn 2026 - 2030: Tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2030, quy mô GRDP đạt trên 113 tỉ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 12.000 USD. Tỉ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 57%; tỉ trọng kinh tế số đạt tối thiểu 40% GRDP; tỉ trọng công nghiệp văn hoá đạt khoảng 9% GRDP; hình thành một số thương hiệu tiêu biểu về công nghiệp văn hoá tầm quốc tế. Hoàn thành xử lý các điểm nghẽn về úng ngập, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông, trật tự, an toàn xã hội và vệ sinh an toàn thực phẩm.
Giai đoạn 2031 - 2035: Tăng trưởng GRDP bình quân từ 11% trở lên. Đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỉ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD. Tỉ lệ đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 60%; tỉ lệ đóng góp của kinh tế số vào tăng trưởng đạt 50%; tỉ trọng công nghiệp văn hoá đạt từ 10% trở lên.
Giai đoạn 2036 - 2045: Tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm. Đến năm 2045, quy mô GRDP đạt khoảng 640 tỉ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 42.000 USD, thuộc nhóm cao trong khu vực; tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng tăng trưởng; tăng tỉ trọng kinh tế số, công nghiệp văn hoá trong GRDP; duy trì chỉ số phát triển con người (HDI) ở mức cao.
Giai đoạn 2046 - 2065: Tăng trưởng GRDP bình quân trên 5%/năm. Đến năm 2065, quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỉ USD, bình quân đầu người đạt tối thiểu 95.000 USD, thuộc nhóm cao trên thế giới.
Đột phá về thể chế và mô hình quản trị
Một điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết là chủ trương xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của Thủ đô. Theo đó, Hà Nội sẽ được phân cấp, phân quyền mạnh mẽ hơn, gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Điều này nhằm tạo điều kiện để thành phố chủ động hơn trong việc quyết định và tổ chức thực hiện các chính sách phát triển.
Nghị quyết cũng định hướng xây dựng mô hình quản trị đô thị hiện đại, dựa trên dữ liệu số và ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, hướng tới quản trị thông minh theo thời gian thực. Cùng với đó là đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy chính quyền và chất lượng phục vụ người dân.
Phát huy giá trị văn hóa và con người Thủ đô
Một nội dung đặc sắc của Nghị quyết là nhấn mạnh vai trò của văn hóa trong phát triển Thủ đô. Hà Nội - vùng đất nghìn năm văn hiến - cần tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị di sản lịch sử, văn hóa; đồng thời chuyển hóa các giá trị này thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch và công nghiệp văn hóa.
Nghị quyết cũng đặt mục tiêu xây dựng hình ảnh con người Hà Nội thanh lịch, văn minh, trách nhiệm và nghĩa tình; tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh, phát huy bản sắc truyền thống gắn với tinh thần sáng tạo, hội nhập quốc tế.
Huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phát triển
Để thực hiện các mục tiêu chiến lược, Nghị quyết đề ra nhiều giải pháp nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển Thủ đô. Trong đó, chú trọng phát huy nguồn lực đất đai, đầu tư hạ tầng chiến lược, phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn, đặc biệt là hệ thống đường sắt đô thị.
Thành phố cũng được tạo điều kiện để đa dạng hóa các hình thức huy động vốn, thúc đẩy hợp tác công - tư, thu hút đầu tư trong và ngoài nước, qua đó tạo nguồn lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế - xã hội.
Quyết tâm đưa Nghị quyết vào cuộc sống
Nghị quyết 02-NQ/TW khẳng định việc xây dựng và phát triển Thủ đô là trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân và cả hệ thống chính trị; trong đó Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hà Nội giữ vai trò trực tiếp và thường xuyên.
Có thể khẳng định rằng, Nghị quyết là bước cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược của Đảng đối với sự phát triển của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới. Với những định hướng lớn, mang tính đột phá về thể chế, quy hoạch, quản trị và phát triển văn hóa - con người, Nghị quyết mở ra cơ hội để Hà Nội bứt phá mạnh mẽ, trở thành trung tâm sáng tạo, thành phố thông minh, hiện đại và đáng sống trong khu vực.